De lente is hier! En daarmee begint het tuinseizoen, maar waar moeten we dit jaar de zaden en zaailingen planten?
Ikzelf ga dit jaar verhoogde bakken gebruiken, specifiek palletkraagjes, om mijn bloemen en groenten te kweken omdat ze een georganiseerde, efficiënte en vooral mooie tuinruimte bieden. Er is iets charmants aan de eenvoud van een palletkraag. Wat verhoogde tuinbakken zo geschikt maakt voor tuinieren is hun aanpasbaarheid en de mogelijkheid om ze bijna overal te plaatsen. Wil je zonminnende planten? Zet ze dan op een zonnige plek. Of misschien planten die liever in de schaduw staan? Dan kun je ze op een schaduwrijkere plek zetten. De mogelijkheden zijn echt eindeloos. En je kunt ze aanpassen aan je planten met allerlei combinaties van grond en voedingsstoffen. In deze gids behandelen we enkele veelgestelde vragen over tuinieren in palletkraagjes om je te helpen een fantastische tuinervaring te hebben.
Hoe begin ik?
Als je begint met je palletkraagentuin, is het het beste eerst te kiezen wat je erin wilt laten groeien. De meeste planten gedijen heel goed in palletkraagjes, omdat het in feite een klein afgesloten stuk grond is dat je creëert. Als je planten kiest die wat meer diepte nodig hebben, kun je een extra palletkraag bovenop de eerste stapelen.
Als je je planten hebt gekozen, is het tijd om te bepalen waar je je palletkraag wilt plaatsen, wat afhangt van wat je plant. Sommige planten houden van zon, dus zet je de kraag op een zonnige plek, terwijl anderen liever schaduw hebben, en dan zet je de kraag op een schaduwrijke plek. Probeer ook een plek te kiezen die gemakkelijk toegankelijk is, zodat je overal bij kunt. Daarna is het gewoon een kwestie van je kraag in elkaar zetten. Vergeet niet om karton of doek onderin te leggen om je tuin van de grond eronder te scheiden. Vervolgens kun je hem vullen met aarde en compost. Ik gebruik graag tuinaarde voor alles, maar als je alleen bloemen in je palletkraag wilt, kun je bloembodem gebruiken. Mijn persoonlijke tip is om in plaats van kleikorrels gebroken mosselschelpen te gebruiken als je die wilt toepassen. Anders worden die schelpen meestal weggegooid als je klaar bent, en als je ze in plaats van kleikorrels gebruikt, heb je een mooie manier om ze te recyclen. Vergeet alleen niet ze eerst goed schoon te spoelen.
Het is een goed idee om de grond voor het planten te bevochtigen, zodat er een fijne, vochtige omgeving voor de zaden ontstaat. Nu is je palletkraag klaar om te planten!
Welke planten gedijen het beste in verhoogde bakken?
“Wat te kweken in je verhoogde bak” is een goede vraag, en het antwoord is simpel: het hangt ervan af. Een verhoogde bak is als een klein, afgesloten tuinperceel, en wat je erin wilt laten groeien hangt af van waar je hem plaatst en wat je eigenlijk wilt hebben. Maar kiezen kan lastig zijn met zoveel opties, dus hier zijn wat suggesties voor gewassen die heel goed gedijen in verhoogde bakken.
- Salade. Er is iets bijzonders aan zelfgekweekte sla, het is knapperiger, verser en gewoon lekkerder dan de sla uit de winkel. Er zijn ook zoveel verschillende soorten sla om uit te kiezen. Enkele van mijn favorieten om te planten zijn rucola, mesclunmix, eikenbladsla en romaine sla, en al deze zijn perfect voor in verhoogde bakken.
- Kruiden. Ik vind het geweldig om mijn eigen kruidentuin thuis te hebben, met allerlei kruiden die je kunt plukken en gebruiken wanneer nodig, of invriezen voor de winter. Kruiden gedijen ook goed in verhoogde bakken, vooral als je een lage verhoogde bak gebruikt met maar één “laag.” Er zijn talloze kruiden die je kunt planten, en enkele van mijn favorieten zijn allerlei soorten basilicum, tijm, rozemarijn, dille en koriander. Stel je eens de geur voor die je verhoogde bak zal verspreiden als je hem als kruidentuin gebruikt, echt fantastisch.
- Tomaten. Niet alle tomatensoorten zijn geschikt voor verhoogde bakken, maar struik- en cherrytomaten zijn zeker perfect voor kleinere kweekruimtes. Het zijn vooral de grote tomatenplanten die minder goed gedijen in verhoogde bakken, omdat ze iets nodig hebben om tegenop te klimmen.
- Wortelen. Als je van plan bent een iets hogere verhoogde bak te maken met twee of meer lagen, zijn wortelen zeker het overwegen waard. Wortelen zijn ook perfect om te combineren met andere planten die hoog groeien, omdat ze ruimte op de grond innemen die anders door onkruid zou worden bezet.
Wat kan ik combineren in mijn verhoogde tuinbak?
Er zijn zoveel gewassen die goed gedijen in een verhoogde bak, en sommige doen het ook goed samen, hier een paar voorbeelden:
- Tomaat en Basilicum. Stel je voor dat je een kant-en-klare caprese hebt in je verhoogde bak. Nou ja, behalve de mozzarella natuurlijk. Tomaten en basilicum smaken niet alleen heerlijk samen, ze groeien ook goed naast elkaar. Tomaten groeien graag hoog, terwijl basilicum een laagblijvend kruid is, dus ze concurreren niet maar versterken elkaar juist, leuk toch?
- Goudsbloem en Tomaten. Het zijn niet alleen kruidachtige planten waar tomaten goed mee overweg kunnen; goudsbloemen zijn ook perfecte metgezellen voor je tomaten. Goudsbloemen worden niet erg hoog, maar trekken bijen en vlinders aan, wat helpt bij de bestuiving van tomaten.
- Pompoen en Bonen. Pompoen of vergelijkbare planten houden van wat extra stikstof in de grond, wat bonen graag leveren. Pompoenplanten groeien laag bij de grond, terwijl bonen graag hoog klimmen, dus ze concurreren niet om ruimte. De laag groeiende pompoen neemt ook de ruimte in op de grond die anders door onkruid zou worden bezet, dus pompoen en bonen samen planten is echt een topcombinatie!
- Ui met Sla. We zijn het er waarschijnlijk allemaal over eens dat uien niet erg lekker ruiken, en insecten en andere plagen vinden dat ook niet fijn. Daarom is het een uitstekend idee om uien en sla samen te planten, omdat sla vaak kans heeft om door plagen aangevallen te worden.
- Multiflorale bloemen en groenten. Alle groenten die bestuiving nodig hebben, profiteren echt van wat hulp tijdens het plantseizoen, en multiflorale bloemen helpen hier enorm bij. Door bijen en vlinders aan te trekken, kunnen deze bloemen je echt een fantastische groenteoogst opleveren.
Als algemene regel wil je ofwel verschillende variëteiten van hetzelfde gewas combineren, of verschillende gewassen die niet concurreren om ruimte. Bijvoorbeeld, tomatenplanten groeien vrij hoog, dus het planten van een laagblijvend gewas ernaast levert goede resultaten op. Een uitzondering hierop kunnen maïs en komkommer zijn; beide groeien verticaal, maar komkommers klimmen het liefst tegen een muur of iets dergelijks, terwijl maïs recht omhoog groeit zonder steun. Maïs helpt ook schaduw te bieden aan de komkommer, wat die vaak prefereert.
Wat moet ik vermijden te planten in mijn verhoogde tuinbak?
De meeste dingen kunnen in een verhoogde bak worden gekweekt, maar ik heb een paar tips over wat je misschien beter niet kunt planten, om verschillende redenen.
Munt staat bovenaan mijn lijst. Ik herinner me de eerste keer dat ik munt ging planten, ik had een paar planten gekregen van een collega, en ze zagen er fantastisch uit en roken heerlijk. Dat jaar had ik een iets grotere balkonbak waar ik een mooie kleine kruidentuin wilde maken. Ik zaaide basilicum, oregano en tijm samen met munt in die bak. Ik verzorgde mijn bakje, gaf water en voeding de hele lente, om in juli te merken dat het er heel uniform uitzag. Het was alleen maar munt. De hele bak. Niets anders dan munt. Een beetje teleurgesteld belde ik mijn moeder en vroeg hoe dat kon, en kreeg het antwoord dat munt altijd de hele ruimte overneemt waar je het plant. Het hielp ook niet dat munt, net als veel andere kruiden, een vaste plant is, dus de wortels overleven tot het volgende jaar. Voor mij was het dus gewoon een kwestie van de hele plant weggooien. Ik dacht eerst aan composteren, maar dan zou ik weer een muntbak krijgen in plaats van compost.
Met andere woorden, je moet munt niet in een verhoogde bak planten tenzij je een verhoogde bak wilt die alleen uit munt bestaat.
Om dezelfde reden raad ik ook aan om citroenmelisse of lavas niet in een verhoogde bak te planten, omdat deze planten snel uitgebreide wortelstelsels ontwikkelen en alle voedingsstoffen stelen, waardoor ze de hele verhoogde bak overnemen voordat de andere soorten die je wilt planten zich kunnen vestigen.
Je moet ook bepaalde vaste planten vermijden, zoals rabarber, omdat die meer diepte nodig hebben om hun sterke en diepe wortels te ontwikkelen. Die doen het beter in open grond of een open perceel.
Planten met zeer diepe wortelsystemen worden ook afgeraden, omdat je die diepte in een verhoogde bak niet kunt bereiken en ze de grond eronder kunnen beschadigen als ze erdoorheen breken.
Sommige planten hebben iets nodig om tegenop te klimmen, zoals komkommers. Als je je verhoogde bak tegen een muur zet of met een klimrek erachter, werkt het prima om deze in een verhoogde bak te planten. Maar als je verhoogde bak vrijstaand is of midden op het gazon staat, zijn klimplanten niet geschikt.
Er zijn ook planten die je verhoogde bak “vergrendelen” in de zin dat je ze niet kunt verplaatsen zonder de plant te beschadigen of te vernietigen. Asperges is zo’n plant. Als je asperges in een verhoogde bak kweekt, ben je voor meerdere jaren aan asperges gebonden, omdat het vrij lang duurt voordat de plant een stabiel wortelstelsel heeft ontwikkeld om te verplaatsen. Je kunt ook de eerste twee jaar na het planten geen asperges oogsten; pas in het derde jaar kun je een rijke oogst verwachten. Als je het niet erg vindt om even te wachten op je asperges, is een verhoogde bak een van de beste plekken om ze te planten. Perfecte hoogte, goed doorlatend en makkelijk om zand door de grond te mengen. Je moet gewoon afwegen of je elk jaar iets nieuws wilt planten of een vaste plant wilt hebben.
Hoe verzorg ik de planten in mijn verhoogde bak?
Het verzorgen van je verhoogde bak is niet bijzonder moeilijk, maar het kan wat tijd kosten en er zijn een paar dingen waar je op moet letten.
Allereerst moet je de meeste gewassen vaak water geven, bij voorkeur ’s ochtends of in de late ochtend.
Door ’s ochtends water te geven, krijgt het water meer tijd om goed in de grond te trekken, en dit kun je het beste doen met een sproeikop of een gieter met een brede kop. Als je rond het middaguur of ’s middags water geeft, verdampt het water juist, waardoor je planten niet de vochtigheid krijgen die ze nodig hebben. ’s Avonds water geven kan ook, maar controleer dan wel de weersvoorspelling voor de nacht; je wilt niet per ongeluk vorstschade veroorzaken.
Dan is er het meest voorkomende probleem in onze tuinen: onkruid. Het planten van combinatieteelten die helpen tegen onkruid is een goed idee, maar je moet toch goed opletten om je planten alle voedingsstoffen en zonlicht te geven die ze nodig hebben.
Een andere bedreiging waar je je planten tegen moet beschermen zijn plagen en andere beestjes. Je kunt insectengaas of rijdekens gebruiken om mogelijke insecten en zelfs kleine vogels weg te houden. Anders kan het al genoeg zijn om je planten goed in de gaten te houden en ze af te spoelen als je water geeft. Je kunt ze ook met de hand verwijderen als er maar een paar op de bladeren zitten.
Voeg gerust extra compost en voedingsstoffen toe gedurende het groeiseizoen, meestal is eens per maand voldoende, tenzij je merkt dat de planten slecht groeien, dan kan het goed zijn dit vaker te doen.
Als de volgende lente komt, is het de moeite waard om niet-vaste planten te vervangen en je verhoogde bak te vullen met nieuwe grond, omdat je planten van vorig jaar waarschijnlijk veel voedingsstoffen uit de oude grond hebben gehaald. Je kunt ook kiezen voor gewassen die minder voedingsstoffen nodig hebben, zoals wilde bloemen.
Enkele afsluitende tips om te overwegen:
- Roteer je gewassen elk seizoen, tenzij je vaste planten gebruikt.
- Ontdek welke verschillende gewassen goed samen groeien en pas combinatieteelt toe.
- Leg krantenpapier of karton onderin je verhoogde bak om de grond te beschermen tegen wortels en onnodig vocht.
- Mosselschelpen zijn een perfect alternatief voor kleikorrels en zorgen voor uitstekende drainage.
- Geef regelmatig water zonder te veel; streef naar vochtige maar niet drassige grond.
- Plant combinaties van soorten met vergelijkbare zonbehoefte om te voorkomen dat je twee planten met heel verschillende eisen in dezelfde bak zet.
We hopen dat deze gids je heeft geïnspireerd om het beste uit je verhoogde tuinbak te halen dit jaar. Veel succes en plezier met planten!
